Powódź podczas sprzedaży brytyjskiego kompleksu przemysłowego wystarczyła, by wycofali się wszyscy zainteresowani nim inwestorzy instytucjonalni. W innym przypadku nabywcy nie znalazł biurowiec z wysoką oceną środowiskową – miał ogrzewanie oparte na paliwach kopalnych, a jego parametry rozmijały się ze ścieżką ograniczania emisji. To tylko dwa z kilkudziesięciu przykładów zebranych przez Urban Land Institute w raporcie „Reality Check”. Pokazują one, jak przyszłe koszty energii, zmiany przepisów i ekstremalne zjawiska pogodowe już teraz wpływają na ceny nieruchomości, dostępność finansowania i decyzje inwestorów. Niekiedy przesądzają nawet o tym, czy do transakcji w ogóle dojdzie.
Raport przygotowany w ramach programu ULI C Change analizuje rzeczywiste decyzje inwestorów, banków i najemców. Przy sprzedaży francuskiego biurowca nabywca obniżył cenę o szacowane nakłady potrzebne do zastąpienia instalacji wykorzystujących paliwa kopalne. Koszt przyszłej modernizacji poniósł więc w praktyce sprzedający. Z kolei przy zakupie londyńskiego budynku z mieszkaniami na wynajem, korzystającego z wysokoemisyjnego ciepła sieciowego, inwestor przyjął stopę kapitalizacji wyższą o 50 punktów bazowych, co oznaczało niższą wycenę przy tym samym dochodzie.
Nie wszystkie ryzyka można jednak zrekompensować dyskontem. Jeden z zarządzających odrzucił zakup brytyjskiego centrum danych, ponieważ obiekt korzystał z gazu bez realnej możliwości zmiany źródła energii. Inny wycofał się po oszacowaniu kosztów zabezpieczenia nieruchomości przed powodzią.
W statystykach transakcyjnych nie ma śladu po takich decyzjach, choć inwestorzy ponoszą koszty analiz, a sprzedający tracą potencjalnych nabywców. To istotna różnica między cenami odnotowanymi w zawartych transakcjach a rzeczywistą płynnością rynku.
Kredyt i megawaty
Rachunek za przyszłe ryzyka wystawiają również banki. W badaniu CBRE z 2026 r., obejmującym 134 europejskich kredytodawców, 66 proc. ankietowanych zadeklarowało, że nie finansuje nieruchomości niespełniających kryteriów zrównoważonego rozwoju, jeżeli nie mają one planu poprawy. Opisane przez ULI obniżki marż za lepsze parametry wynosiły 5–25 punktów bazowych. Dla właściciela ważniejsze od tańszego kredytu może się jednak okazać to, czy w ogóle uzyska finansowanie przy jego odnowieniu.
Coraz poważniejszym ograniczeniem jest też dostęp do mocy elektrycznej. Najemca chłodni, zakładu produkcyjnego czy operator floty elektrycznej niewiele zrobi z atrakcyjną lokalizacją, jeśli nie może zapewnić energii potrzebnej do prowadzenia działalności. W Holandii, według przytoczonych przez ULI danych Savills, pustostany w logistyce na obszarach z niewystarczającą przepustowością sieci wynoszą 6,9 proc., wobec 3,7 proc. tam, gdzie moc jest dostępna. Sama zależność nie przesądza o przyczynach tej różnicy, ale pokazuje wagę problemu dla rynku nieruchomości.
Polski ślad
Wśród anonimowych przykładów opisanych przez ULI są dwa odnoszące się do Polski. Jeden z zarządzających wskazuje, że sprzedaje nieruchomości na rynkach o wysokoemisyjnym miksie energetycznym, wymieniając Polskę. Problemem jest także możliwość zakontraktowania dostaw energii odnawialnej. Oznacza to, że na atrakcyjność inwestycyjną budynku może wpływać nie tylko jego wyposażenie i zużycie energii, lecz również struktura jej produkcji w danym kraju. Drugi przypadek dotyczy sprzedaży polskiego biurowca.
Kupujący wykorzystał obecność czynnika chłodniczego R410A, którego stosowanie jest stopniowo ograniczane przez przepisy UE, do negocjowania obniżki ceny. Początkowo żądał dyskonta odpowiadającego jednej czwartej przyszłych kosztów wymiany instalacji. Ostatecznie sprzedający zgodził się na mniej niż jedną dziesiątą tych kosztów.
Szczegół techniczny, który mógłby pozostać na marginesie oceny budynku, stał się argumentem w negocjacjach dotyczących jego wartości.
Transakcje, których nie ma w statystykach
Nie wszystkie konsekwencje wskazywane w raporcie ULI są negatywne. Najemca magazynu w Finlandii zaakceptował czynsz wyższy o 5 proc. po gruntownej modernizacji energetycznej, wskazując na niższe koszty użytkowania. Poprawa parametrów może zatem przynieść właścicielowi dodatkowy dochód, a nie tylko ograniczyć przyszłe wydatki. Zarazem ULI przestrzega przed prostym przypisywaniem budynkom stałej premii za certyfikat. Liczą się rzeczywiste oszczędności, zainteresowanie najemców i zakres modernizacji, których nieruchomość będzie wymagała w kolejnych latach.
Najważniejsze pytanie dotyczy jednak ceny wyjścia z inwestycji.
Kupujący ocenia nieruchomość nie tylko przez pryzmat okresu jej posiadania, ale również wymagań, z którymi będzie musiał zmierzyć się kolejny właściciel.
Tymczasem wyceny portfelowe nie zawsze nadążają za zmianami w kalkulacjach inwestorów. Rzeczoznawcy opierają się na danych z zawartych transakcji, podczas gdy część najbardziej wymownych decyzji to właśnie transakcje, do których nie doszło.
Wartość nieruchomości wykazywana przez fundusz może więc odbiegać od kwoty możliwej do uzyskania przy sprzedaży, co ma konsekwencje dla wartości jego aktywów, zadłużenia i refinansowania. Przyszłe wydatki na energię, dostosowanie do przepisów czy zabezpieczenie przed ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi obciążają dzisiejszą wycenę. Nawet jeśli rachunek będzie musiał zapłacić dopiero następny właściciel, obecny może odczuć jego ciężar już teraz.
Raport ULI dostępny jest w całości na stronie: ULI Europe – „Reality Check: What real-world examples show about energy and extreme weather risk in real estate investment decisions”, listopad 2026.
fot. Pexels/markku-soini